Tặng quà là một cách thể hiện tình cảm, là cơ hội để xây dựng và duy trì các mối quan hệ giữa hai hoặc nhiều người, và hầu hết chúng ta đều cảm thấy khá thoải mái khi nhận quà nhưng cũng không ít trường hợp cảm thấy ngại ngùng khi phải từ chối một món quà từ người khác vì nhiều lý do. Những món quà quá sang trọng từ nhân viên và khách hàng dành cho công ty hoặc cấp trên, hoặc món quà từ người mình không thích là những lý do từ chối nhận quà phổ biến nhất, nhưng để không gây tổn hại đến tình cảm hoặc làm sứt mẻ mối quan hệ trong kinh doanh, chúng ta cần có khả năng từ chối nhận quà một cách khéo léo.
I. Lý do thường khiến một người từ chối nhận quà
Bất kỳ món quà nào cũng liên quan đến một số mong muốn nhất định (không nhất thiết là vật chất) và đối với tiến sĩ tâm lý Anna B. Fenko, có rất nhiều mục đích tặng quà mang ý nghĩa tiêu cực
Một người có rất nhiều để từ chối một món quà từ người khác nhưng hầu hết đều liên quan đến động cơ tặng quà của người đó. Phía người nhận quà hiểu rằng người khác tặng quà cho mình vì một mục đích hoặc ân huệ nào đó không tốt đẹp đều có thể từ chối nhận quà.
- Nếu món quà là phương tiện để tán tỉnh hoặc có hàm ý tương tự.
- Nếu họ chi quá nhiều tiền cho một món quà vì họ đang đặt người nhận vào tình thế khó xử.
- Nếu món quà là thú cưng vì không phải ai cũng có thời gian và mong muốn để chăm sóc.
- Nếu món quà thay một lời xin lỗi mong được tha thứ hoặc đền bù.
- Nếu món quà vi phạm các quy tắc ứng xử hoặc vượt ra ngoài phạm vi giữa hai người, có thể là tình cảm, học tập, công việc hoặc văn hóa giao tiếp xã hội. Ví dụ nếu bạn là người ăn chay nhưng họ lại mang cho bạn khâu nhục, hoặc tặng đồ lót cho đồng nghiệp…
- Nếu món quà đi kèm với một số nghĩa vụ và ân huệ phải đáp trả lại cho người tặng.
- Nếu bạn hiểu rằng bạn đang bị mua chuộc…
Bạn xem thêm: Ý nghĩa & mục đích khi tặng quà ở góc nhìn tâm lý

II. Cách từ chối nhận quà lịch sự, khéo léo nhất
Đầu tiên mọi người cần hiểu rằng việc từ chối một món quà là hoàn toàn bình thường và hành động này không có nghĩa là họ là người khó tính hay có thái độ không tốt với người tặng. Để từ chối một cách lịch sự nhất, hãy luôn giữ sự minh bạch khi từ chối. Các bước như sau:
- Gửi lời cảm ơn tới người tặng quà trước tiên!
- Luôn từ chối một món quà trực tiếp trước mặt người tặng thay vì nhờ người khác làm hộ điều này cho bạn.
- Nhất quyết không nhận quà, hoặc nếu trong tình thế bắt buộc phải nhận ngay lúc đó thì phải gửi trả lại món quà cho người tặng càng sớm càng tốt cùng với một lời giải thích rõ ràng lý do không thể nhận quà.
Cần lưu ý là không bao giờ đổ lỗi cho người tặng hoặc đưa ra những nhận xét mang tính cộc cằn như “Anh đang cố làm cho tôi cảm thấy như anh nợ tôi”… nếu bạn không muốn mối quan hệ bị sứt mẻ. Ngoài ra, bạn nên lưu ý một số điểm như:
- Gửi trả món quà một cách riêng tư nhất có thể.
- Bày tỏ sự tiếc nuối (dù là giả tạo) của bạn khi phải từ chối món quà.
Nói như vậy không có nghĩa là bạn có thể từ chối nhận quà nếu mình không thích, vì có rất nhiều tình huống dù bạn không thích món quà, hay không thích người tặng thì cũng không nên từ chối nhận quà. Khi một người bạn, thành viên trong gia đình hoặc người thân thương tặng quà cho bạn nghĩa là họ đang cố gắng bày tỏ tình cảm của mình. Do đó hãy cân nhắc thật nhanh trước khi thẳng thừng từ chối để tránh làm tổn thương tới họ cũng như làm tổn hại mối quan hệ giữa hai người nhé!
III. Văn hóa từ chối “giả”
Thật thú vị là nhiều nước trên thế giới như Singapore, Hồng Kông, Nhật Bản lại có văn hóa từ chối nhận quà 2 – 3 lần mới thực sự nhận quà. Bạn có thể đọc thêm tại đây. Nhưng theo quan điểm của họ và phân tích tâm lý thì đó là cách để người nhận không bị coi là tham lam hay thô lỗ.
Ở Mỹ, cách từ chối và biểu hiện cảm xúc còn ở một tầm cao hơn. Nếu bạn được tặng một món quà bất ngờ thì phải phải biểu hiện lòng biết ơn bằng cách nói: “Bạn không cần phải…, tôi không thể nhận được…, tôi thực sự không xứng…”.
Vì vậy, trong một số nền văn hóa, việc từ chối “giả” được sử dụng như một cách thể hiện sự cảm kích và biết ơn đối với món quà nhận được khi tỏ ra mình chưa xứng đáng nhận món quà đó. Bạn cần hiểu để tránh trường hợp tưởng rằng họ không muốn nhận quà thật lại trở thành một tình huống khá khó xử cho cả hai bên.
Bạn tham khảo thêm: 60+ Quà tặng đối tác, khách người nước ngoài phù hợp nhất

