Hoa cúc là một loài hoa quen thuộc với người Việt khi rất nhiều người đặt lên bàn thờ hoặc mộ của người đã khuất để bày tỏ sự tưởng nhớ và tri ân. Nhưng hoa cúc còn mang nhiều ý nghĩa hơn thế và nó cũng là một trong ‘tứ quý hoa’ Tùng – Cúc – Trúc – Mai, thể hiện phẩm chất sống cao đẹp của con người.

I. Câu chuyện truyền thuyết về hoa cúc
Hoa cúc, biểu tượng của sự trường thọ và phẩm chất cao quý, được nhắc đến trong nhiều truyền thuyết đẹp.
- Ở Nhật Bản, có câu chuyện về một cô bé hiếu thảo sống cùng người mẹ ốm nặng. Để cứu mẹ, cô bé đã vào rừng tìm bông hoa cúc trắng theo lời chỉ dẫn của một ông lão. Khi biết số cánh hoa tương ứng với số ngày mẹ còn sống, cô bé đã xé nhỏ cánh hoa, mong mẹ được sống lâu hơn. Từ đó, hoa cúc có vô số cánh nhỏ và trở thành biểu tượng của lòng hiếu thảo và ước mong trường thọ.
- Tại Trung Quốc, hoa cúc gắn liền với những nhân vật lịch sử nổi tiếng. Nhà thơ Khuất Nguyên thời Xuân Thu – Chiến Quốc đã ca ngợi vẻ đẹp kiên cường của hoa cúc nở trong gió thu, coi đó là biểu tượng cho nhân cách thanh cao, không khuất phục trước khó khăn. Trong bài thơ “Ly Tao” và “Cửu Ca”, hoa cúc xuất hiện như một hình ảnh giúp ông tìm thấy lý tưởng sống và chấp nhận cái chết. Sau này, Đào Tiềm, một vị quan nổi tiếng với lối sống ẩn dật, thanh bần, đã tôn vinh hoa cúc là “Ẩn sĩ của các loài hoa”. Ông ca ngợi sự khiêm nhường, tĩnh tại của hoa cúc, xem đó là biểu tượng cho việc vượt lên trên những ham muốn vật chất, tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn.
II. Ý nghĩa của hoa cúc trong phong thủy
1. Thể hiện sự tưởng nhớ
“Tưởng nhớ và thương tiếc”, thường được dùng để bày tỏ lòng thành kính đối với người đã khuất. Khi đi viếng mộ người đã khuất vào dịp Tết Thanh Minh, chúng ta có thể chọn cúc vàng hoặc cúc trắng để bày tỏ sự tri ân, tưởng nhớ trong nội tâm.
2. Lời chúc trường thọ
Hoa cúc không chỉ tượng trưng cho sự tưởng nhớ mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về lời chúc trường thọ, sức khỏe và sự gắn bó bền chặt. Ý nghĩa này được thể hiện qua nhiều khía cạnh:
- Thời điểm nở hoa: Hoa cúc thường nở rộ vào tháng 9 âm lịch, trùng với Lễ hội hoa cúc (Tết Trùng Cửu) vào ngày 9 tháng 9. Số 9 (cửu) trong tiếng Hán đồng âm với chữ “cửu” (久) có nghĩa là lâu dài, vĩnh cửu. Vì vậy, việc thưởng ngoạn hoa cúc vào dịp này thể hiện mong ước về cuộc sống trường thọ, khỏe mạnh.
- Hoa không rụng: Hoa cúc có khả năng chịu đựng sương gió mùa đông, thể hiện sức sống mãnh liệt, kiên cường. Một đặc điểm đặc biệt của hoa cúc là dù héo khô, cánh hoa vẫn không rời khỏi cành. Hình ảnh này tượng trưng cho sự gắn bó keo sơn, bền chặt, thủy chung, đặc biệt là trong tình nghĩa vợ chồng. Nó thể hiện mong ước về một mối quan hệ gắn bó, son sắt, cùng nhau vượt qua mọi sóng gió cuộc đời.
3. Ẩn dụ cho người quân tử
Trong văn hóa Á Đông, hoa cúc không chỉ là một loài hoa đẹp mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, tượng trưng cho phẩm chất cao quý của người quân tử. Ý nghĩa này được thể hiện qua nhiều khía cạnh:
Bộ tứ quý: Hoa cúc cùng với tùng, trúc, mai (hoặc lan) tạo thành bộ tứ quý, đại diện cho bốn đức tính tốt đẹp của người quân tử:
- Tùng: Biểu tượng của sự trường thọ, khí phách hiên ngang.
- Trúc: Tượng trưng cho sự ngay thẳng, chính trực, không khuất phục.
- Mai: Thể hiện sự thanh cao, tinh khiết, sức sống mãnh liệt.
- Cúc (hoặc Lan): Đại diện cho sự khiêm nhường, kín đáo, lòng trung thành và sự thanh cao.
Phẩm chất của hoa cúc:
- Nhân cách cao thượng: Hoa cúc nở vào mùa thu, khi hầu hết các loài hoa khác đã tàn, thể hiện sự kiên cường, không khuất phục trước khó khăn.
- Tâm hồn trong sạch: Vẻ đẹp giản dị, thanh tao của hoa cúc tượng trưng cho sự trong sáng, không vướng bụi trần.
- Lối sống kín đáo, vị tha: Hoa cúc không phô trương, không cầu kỳ, tượng trưng cho lối sống khiêm nhường, ẩn dật, không màng danh lợi.
- Chính trực, trung thành: Giống như hình ảnh hoa cúc không rụng cánh dù đã héo tàn, người quân tử luôn giữ vững phẩm chất, trung thành với lý tưởng.
“Ẩn Sĩ”: Hoa Cúc còn được ví như là “Ẩn Sĩ” của các loài hoa, không ganh đua, không khoe sắc mà vẫn toát lên vẻ đẹp của sự chính trực.
4. Biểu tượng cho cái đẹp
Ở Nhật Bản, biểu tượng gia đình của hoàng gia Nhật Bản là hoa cúc nên nó có địa vị cao, là tượng trưng cho sự khao khát cái đẹp, tự do và thiên nhiên. Nó cũng là quốc hoa của Nhật Bản với nhiều màu sắc và mang nhiều ý nghĩa khác nhau.
- Cúc trắng dành tang cho người đã khuất, còn ở Nhật thì nó là biểu tượng của sự trong sáng và trung thực.
- Cúc đỏ là biểu tượng cho tình yêu lãng mạn và mãnh liệt.
- Cúc vàng để thể hiện sự tôn vinh và tôn trọng, có thể tặng cho những người lớn tuổi.
- Cúc hồng là thể hiện hy vọng và mong chờ tình yêu đến, giống như một cô gái ngượng ngùng cầu nguyện cho sự xuất hiện của hoàng tử.
- Cúc tím thay cho lời chúc người bệnh mau chóng khỏi bệnh.
- Cúc màu xanh lá mang nhiều ý nghĩa tích cực, là biểu tượng cho cuộc sống, sự may mắn, sức khỏe và tuổi trẻ.
Bạn tham khảo

III. Hướng dẫn treo tranh
Theo quan niệm phong thủy, việc treo tranh trong nhà nên tuân theo một số quy tắc để mang lại sự cân bằng và hài hòa trong không gian. Dưới đây là một số nguyên tắc phong thủy để treo tranh.
- Treo tranh Hướng Đông có thể mang lại sự phát triển và sự tươi mới. Hướng Đông thường liên quan đến sự bắt đầu mới. Đây cũng là hướng thuộc cung gia đạo nên sẽ mang đến sự hòa thuận, hạnh phúc cho gia đình.
- Treo ở hướng Tây Bắc: hướng Tây Bắc thuộc cung Phú Quý, nếu treo hướng này dễ gặp được quý nhân phù trợ trong công việc làm ăn và các lĩnh vực khác.
- Treo ở hướng Nam: Hướng Nam có liên quan đến năng lượng và sự nhiệt huyết. Treo tranh ở hướng này có thể mang lại sự phấn khích, vui vẻ đối với các thành viên trong gia đình.
- Treo ở hướng Tây: Hướng Tây thường liên quan đến con cháu trong gia đình. Treo tranh ở hướng này có thể giúp con cháu chăm ngoan học giỏi, nghe lời ông bà bố mẹ.

